Backrooms: Thực Thể Quỷ Quyệt là bộ phim kinh dị của đạo diễn 20 tuổi Kane Parsons, chuyển thể từ hiện tượng mạng nổi tiếng trên YouTube thành một tác phẩm điện ảnh đầy ám ảnh với kinh phí dưới 10 triệu USD nhưng đã thu về hơn 300 triệu USD toàn cầu để trở thành phim có doanh thu cao nhất mọi thời đại của A24. Nhưng con số khổng lồ đó không nói lên được hết những gì bộ phim thực sự mang lại cho người xem, đây không phải là một bộ phim kinh dị thông thường mà là một trải nghiệm điện ảnh hoàn toàn khác biệt, đòi hỏi người xem phải chấp nhận ngồi im trong sự khó chịu và chờ đợi những gì xảy ra tiếp theo.
Không gian tạo ra nỗi sợ – không cần quái vật
Điều ấn tượng nhất với mình là cách bộ phim sử dụng chính không gian để tạo ra nỗi sợ thay vì dựa vào những con quái vật nhảy ra từ góc tối. Backrooms dựa vào những căn phòng màu vàng úa, ánh đèn huỳnh quang vo ve và sự tĩnh lặng đáng sợ để đẩy khán giả vào trạng thái căng thẳng tột độ, một cách làm mà không nhiều phim kinh dị dám thử nghiệm.
Phim kể về Clark, một kiến trúc sư kiêm chủ cửa hàng nội thất đang chìm trong rượu sau những biến cố cuộc sống, và khi anh phát hiện ra một chiều không gian song song ngay tầng hầm cửa hàng mình thì câu chuyện bắt đầu mở ra theo cách mà mình không ngờ tới. Từ Clark, phim dẫn sang Mary, nhà trị liệu tâm lý của anh, người phải đối mặt với những ký ức đau thương của chính mình khi dấn thân vào thế giới Backrooms để cứu bệnh nhân.
Cách phim phân chia trọng tâm giữa hai nhân vật này rất thông minh khi Clark dẫn dắt nửa đầu còn Mary tiếp quản nửa sau, tạo ra một trải nghiệm liền mạch nơi mỗi nhân vật mang đến một góc nhìn khác nhau về cùng một nỗi sợ.
Diễn xuất – điểm sáng và những nuối tiếc
Renate Reinsve trong vai Mary là điểm sáng lớn nhất của bộ phim khi nữ diễn viên từng đoạt giải Cannes thể hiện sự nội lực nhưng cực kỳ tiết chế, đặc biệt ấn tượng với biểu cảm gương mặt của cô khi đối mặt với bản thể méo mó của chính mình, chân thật đến mức khiến mình nổi da gà. Đối với mình, Mary là linh hồn thực sự của Backrooms.
Chiwetel Ejiofor trong vai Clark mang đến một diễn xuất có năng lượng nhưng mình cảm thấy nó chưa thực sự bùng nổ như kỳ vọng từ một diễn viên tầm cỡ Oscar, bởi nhân vật Clark có phần đường đột trong tiến trình sụp đổ tâm lý dù Ejiofor đã cố gắng hết sức với chất liệu kịch bản được cho.
Mark Duplass trong vai Phil, nhân vật thuộc tổ chức Async, lại gây ấn tượng mạnh với lối diễn tự nhiên và đời thường, đặc biệt trong cảnh quay liên quan đến máy chụp cộng hưởng từ nơi anh thể hiện xuất sắc ranh giới mong manh giữa vô hại và mối đe dọa tiềm tàng.
Kỹ thuật – điểm mạnh nhất của bộ phim
Nhà thiết kế sản xuất Danny Vermette đã xây dựng một trường quay vật lý khổng lồ với hơn 30.000 feet vuông (khoảng 2.787 mét vuông, tương đương gần 7 sân bóng rổ tiêu chuẩn) bối cảnh trải rộng trên bốn sân khấu, sử dụng 37.000 feet vuông (khoảng 3.437 mét vuông) giấy dán tường và 29.000 feet vuông (khoảng 2.694 mét vuông) thảm trải sàn, nên cảm giác ngột ngạt mà các diễn viên thể hiện trên màn ảnh là hoàn toàn thật chứ không phải diễn xuất.
Ánh sáng vàng úa tù mù do quay phim Jeremy Cox tạo ra bao phủ toàn bộ không gian và tạo cảm giác bất an liên tục mà mình không thể thoát ra được trong suốt 110 phút chiếu. Đặc biệt, Kane Parsons ở tuổi 20 đã tự tay thiết kế toàn bộ hiệu ứng hình ảnh bằng phần mềm Blender, và các hiệu ứng lỗi đồ họa kỹ thuật số 3D như sàn nhà lệch trục hay đồ vật xuyên tường được xử lý mượt mà đến mức ám ảnh hơn bất kỳ trò chơi Backrooms nào mình từng thấy.
Phần âm thanh cũng là một thành tựu đáng khen ngợi khi tiếng vo ve không dứt của hệ thống điện, tiếng bước chân lép nhép trên thảm mục nát và những âm thanh mo mo vang vọng vô định đã tạo nên một mê cung thính giác bóp nghẹt người nghe. Phần nhạc nền hoài cổ được lồng ghép có dụng ý nghệ thuật sâu sắc, đặc biệt bản nhạc của The Caretaker gợi lên cảm thức về sự suy tàn của trí nhớ và hội chứng mất trí nhớ.
Các tầng ẩn dụ – Backrooms là tấm gương phản chiếu nội tâm
Điều khiến mình suy nghĩ nhiều nhất sau khi xem xong là cách Backrooms hoạt động như một hình ảnh ẩn dụ dày đặc cho những tổn thương tâm lý. Mê cung màu vàng úa không chỉ đơn thuần là một chiều không gian kỳ lạ mà là sự phản chiếu nội tâm của các nhân vật, bởi không gian Backrooms sao chép và tái hiện những ký ức đau thương nhất của những ai bước vào nó, biến nỗi sợ nội tâm thành hiện thực hữu hình mà bạn không thể trốn chạy.
Nhân vật Clark là biểu hiện rõ nhất của sự tự hủy hoại bản thân khi một kiến trúc sư tài năng rơi vào hố sâu nghiện rượu, mất gia đình, mất sự nghiệp và buộc phải ngủ trên giường trưng bày trong cửa hàng nội thất tồi tàn mà anh quản lý. Khi Clark phát hiện ra Backrooms, anh không chạy trốn mà lại chủ động quay lại, giống như cách người nghiện rượu không thể dừng uống dù biết nó đang hủy hoại mình, và thế giới Backrooms cuối cùng đã đồng hóa Clark hoàn toàn, biến anh thành một phần của chính mê cung đó.
Mary thì ngược lại vì cô là người chữa lành nhưng lại mang vết thương sâu hơn ai hết, bởi tuổi thơ bị mẹ bạo hành đã để lại một bóng tối tâm lý mà Backrooms khai thác triệt để. Căn phòng thẩm vấn sao chép lỗi nơi Mary đối mặt với phiên bản méo mó và rạn nứt của chính mình không phải là cảnh hù dọa giật mình mà là khoảnh khắc đối mặt trực diện với bóng tối nội tâm, và mình nghĩ nhiều người sẽ đồng cảm với khoảnh khắc đó vì ai cũng có những phần trong mình mà họ không muốn thừa nhận.
Phong cách kể chuyện của phim chịu ảnh hưởng nặng từ David Lynch với những câu hỏi không lời đáp, cấu trúc tự sự phi tuyến tính và sự mơ hồ có chủ đích, nên nếu bạn từng xem Lost hay Mulholland Drive thì sẽ nhận ra cảm giác quen thuộc khi ngồi trong rạp: bạn hiểu từng mảnh ghép riêng lẻ nhưng không thể ghép chúng thành một bức tranh hoàn chỉnh. Backrooms cố tình tạo ra sự khó chịu đó, và mình nghĩ đó vừa là điểm mạnh vừa là giới hạn của phim.
Thế giới phim – tổ chức Async, lũ Tĩnh Vật và ranh giới với nguyên tác
Với những ai đã theo dõi loạt video gốc trên YouTube của Kane Parsons thì thế giới phim với hệ thống câu chuyện nền là một điểm cộng lớn, bởi viện nghiên cứu Async, một tổ chức bí ẩn nghiên cứu về chiều không gian Backrooms – được giới thiệu qua nhân vật Phil (Mark Duplass) một cách tự nhiên và đáng sợ. Phil theo dõi mọi thứ qua hệ thống camera giám sát, và lời thoại của anh liên quan đến máy MRI mang một sự ẩn ý đáng sợ khi ranh giới giữa nhà khoa học vô hại và kẻ đang thao túng thực tại mong manh hơn chúng ta tưởng rất nhiều.
Các thực thể Tĩnh Vật (Still Lifes) cũng được xây dựng tốt vì chúng không phải là những con quái vật nhảy xổ ra từ bóng tối mà là những tạo hình tĩnh lặng và bất động cho đến khoảnh khắc chúng không còn bất động nữa. Thiết kế Captain Clark Still Life, thủ lĩnh của bọn chúng, gây ấn tượng mạnh nhờ chiều cao dị biệt của Robert Bobroczkyi, và mình đặc biệt thích cách phim tiết chế việc xuất hiện của chúng để mỗi lần chúng xuất hiện đều tạo ra cảm giác bất an thực sự.
Tuy nhiên, mình cũng hiểu lý do fan nguyên tác không hài lòng với chi tiết cánh cửa tầng hầm vì trong nguyên tác, hiện tượng no-clip, khi thực tại bất ngờ rách toạc và bạn bị kéo vào Backrooms mà không có cách nào kiểm soát – chính là nguồn gốc nỗi sợ hãi cốt lõi. Việc Clark có thể tự do ra vào qua một cánh cửa vật lý đã làm giảm đi tính chất tàn khốc và cô lập tuyệt đối của Backrooms, nên mình không thấy đây là vấn đề lớn nhưng vẫn hiểu cảm giác phản bội mà fan lâu năm có thể trải nghiệm.
Chiều sâu nhân vật – Clark, Mary và sự song hành
Một điều mình đánh giá cao là cách phim xây dựng hệ thống nhân vật theo cấu trúc song hành khi Clark và Mary không chỉ đơn thuần là hai nhân vật chính mà còn là hai mặt của cùng một đồng xu, bởi Clark đại diện cho sự tự hủy hoại và người đàn ông rơi vào hố sâu không muốn được cứu, còn Mary đại diện cho sự chữa lành và người phụ nữ lao vào nguy hiểm để cứu người khác ngay cả khi cô đang mang vết thương sâu hơn ai hết.
Điều đáng nói là Backrooms không thiên vị ai trong hai người khi Clark không được cứu chuộc và Mary cũng không có kết thúc hạnh phúc giản đơn, vì phim chấp nhận rằng có những người sẽ bị nuốt chửng bởi bóng tối của chính mình và có những người sẽ sống sót nhưng mang theo vết sẹo không bao giờ lành. Sự tàn nhẫn có chủ đích này đối với mình chính là điều khiến Backrooms khác biệt so với các phim kinh dị công thức.
Mark Duplass trong vai Phil cũng đáng chú ý hơn những gì mình ban đầu nghĩ vì Phil không phải phản diện theo nghĩa truyền thống mà anh là nhà khoa học, người quan sát, người biết nhiều hơn những gì anh tiết lộ, và sự tự nhiên trong diễn xuất của Duplass khiến Phil trở nên đáng sợ hơn bất kỳ con quái vật nào trong phim khi bạn không bao giờ chắc chắn anh đang giúp hay đang hại.
Những điểm khiến mình chưa hoàn toàn hài lòng
Backrooms tất nhiên không hoàn hảo vì nhịp phim chậm rãi ở hai phần ba đầu có thể khiến nhiều người cảm thấy mệt mỏi, bởi phần lớn thời gian dành cho việc xây dựng bầu không khí mà không thúc đẩy cốt truyện rõ ràng, rồi mọi thứ bị nén chặt và giải quyết quá vội vã trong 20 phút cuối. Cái kết mở mang phong cách David Lynch để lại nhiều câu hỏi không lời đáp và mình hiểu dụng ý nghệ thuật nhưng vẫn cảm thấy hơi hụt hẫng.
Chi tiết Clark có thể chủ động ra vào Backrooms qua một cánh cửa vật lý cũng là một vấn đề, và đối với mình nó không quá nghiêm trọng nhưng mình hiểu vì sao fan nguyên tác lại không hài lòng vì cánh cửa đó phá hỏng ý niệm kinh dị cốt lõi của Backrooms gốc: sự cô lập tuyệt đối khi thực tại bị rách toạc đột ngột mà không ai có thể kiểm soát.
Ngoài ra, nếu bạn đang tìm kiếm những pha hù dọa giật mình mạnh mẽ thì Backrooms có thể sẽ khiến bạn thất vọng vì phim có tần suất cảnh hù dọa rất thấp, thay vào đó tập trung vào nỗi sợ tâm lý nhiều hơn là giật gân đơn thuần, và đây là điểm cộng với mình nhưng có thể là điểm trừ với nhiều người.
Vậy có nên ra rạp xem Backrooms hay không?
Nhìn chung, Backrooms là một trải nghiệm điện ảnh độc đáo và đáng xem đặc biệt dành cho những ai yêu thích dòng phim kinh dị nghệ thuật và có sự kiên nhẫn, bởi bối cảnh, ánh sáng và âm thanh tạo ra một bầu không khí ngột ngạt mà không nhiều phim kinh dị đạt được. Diễn xuất của Renate Reinsve và Mark Duplass thực sự ấn tượng, còn kỹ xảo Blender tự làm ở tuổi 20 của Kane Parsons cho thấy một tài năng hiếm có của điện ảnh đương đại.
Backrooms sẽ tiếp tục tạo ra nhiều cuộc tranh luận trong thời gian tới, và đó chính là dấu hiệu của một bộ phim đáng để xem.
Ảnh từ suất chiếu sớm tại rạp
