Thòng Lọng Ma: Quỷ Cái Đòi Mạng (The Rope Curse 4: Kuntilanak) là phần thứ tư trong loạt phim kinh dị dân gian Đài Loan của đạo diễn Liêu Sĩ Hàn. Lần này, thế giới trừ tà quen thuộc của loạt phim được đưa ra khỏi hòn đảo để gặp gỡ truyền thuyết Kuntilanak của Indonesia. Phim chính thức khởi chiếu tại Việt Nam từ 13/11/2026, và mình có dịp xem trước trong một suất chiếu sớm. Do chưa từng xem ba phần trước, mình bước vào rạp gần như không có chút hành trang nào, nên điều đọng lại lâu nhất sau buổi xem không phải nỗi sợ, mà là lớp tín ngưỡng dân gian được phim trải ra khá chăm chút trên màn ảnh.
Cũng vì vậy, để những ai mới làm quen với loạt phim như mình không bị bỡ ngỡ, mình xin kể một chút về cái tên của loạt phim. Sợi thòng lọng ở đây không phải đạo cụ được bịa ra cho rùng rợn, mà bắt nguồn từ tục tiễn bánh ú ở vùng duyên hải Đài Loan, còn gọi là tiễn sát, vốn có gốc từ tục tiễn sát khí ở vùng biển Chương Châu. Người xưa kiêng nhắc thẳng đến cái chết do treo cổ, nên mới gọi tránh đi bằng hình ảnh chiếc bánh ú buộc dây treo lên. Theo tín ngưỡng ấy, oán khí của người chết treo cổ nặng hơn cả, bám vào nút dây và có thể lây sang người sống, khiến người khác chết theo cùng một cách để hồn cũ tìm được kẻ thế mạng. Lễ tiễn bánh ú vì thế mang sợi dây ra cửa biển hoặc cửa sông rồi đốt đi, không phải để bỡn cợt người đã khuất, mà để tiễn lớp sát khí còn vương lại.
Đi kèm nghi lễ ấy thường là điệu nhảy Chung Quỳ, trong đó người hành lễ hóa thân thành vị thần được tin là có thể bắt yêu trừ quỷ. Còn đồng cốt Đài Loan, hay người nhập đồng, là người cho thần mượn thân xác để truyền lời và hành lễ. Điều đáng quý là phim không chỉ mượn những hình ảnh này để làm đẹp khung hình. Đoàn làm phim đã mời những người hành lễ thật ở cả hai nước kèm cặp diễn viên trong thời gian khá dài. Thậm chí khi quay cảnh nhảy Chung Quỳ, người hóa trang thành thần phải được gọi bằng tôn hiệu chứ không phải tên thật, bởi theo tín ngưỡng, nếu chỉ xem việc hóa thân thành thần là đóng kịch thì thế giới bên kia sẽ không bỏ qua.
Ở phía bên kia câu chuyện là Kuntilanak, linh hồn của người phụ nữ chết khi sinh nở trong truyền thuyết Indonesia và nhiều vùng Đông Nam Á. Mang theo oán hận cùng nỗi day dứt đi tìm đứa con đã mất, Kuntilanak trở thành một trong những hình tượng nữ quỷ đáng sợ nhất của vùng đất ấy. Hai hệ tín ngưỡng gặp nhau khi một nghi lễ trừ tà vốn bị cấm ở Indonesia lại được phát trực tiếp, vô tình đánh thức Kuntilanak, và lời nguyền không chịu dừng lại ở nơi nó được gọi ra. Tại Đài Loan, Mila, một lao động nhập cư người Indonesia, trở thành nạn nhân đầu tiên sau khi xem đoạn phát trực tiếp ấy. Người chủ quán được tìm thấy trong tư thế treo cổ, còn Ngọc Lan vô tình bước vào hiện trường rồi dần bị lời nguyền ám vào hồn vía. Con trai Mila mang tro cốt mẹ về Indonesia để tìm ra sự thật, trong khi thầy A-Xi cùng Gia Mẫn lần theo dấu vết ấy để đối mặt với thứ vừa bị đánh thức.
Đoạn khiến mình nhớ nhất là màn nghi lễ có điệu múa ngay đầu phim. Đó là lúc tín ngưỡng không còn là những dòng chú thích văn hóa, mà hiện ra ngay trước mắt người xem: những thân người chuyển động theo nhịp nghi thức, vừa linh thiêng, vừa như đang trình diễn trước ống kính. Cảm giác ấy cũng gắn liền với nhân vật khiến mình chú ý nhất, người đã biến nghi lễ thành nội dung phát trên mạng. Mọi chuyện bắt đầu từ chính anh ta, khi một cô gái nhận ra người thân của mình trong đoạn video đó. Với mình, đây không chỉ là cách mở phim gọn gàng mà còn chạm đúng tinh thần của cả loạt phim, vốn hay xoay quanh việc đem chuyện tâm linh ra trước đám đông để câu lượt xem, rồi nhận ra lời nguyền cũng có thể lan đi theo chính đường truyền ấy.
Cách phim dàn dựng các trường đoạn nghi lễ vì thế mang hai lớp nghĩa cùng lúc: vừa như một góc nhìn về thời đại cái gì cũng muốn phát trực tiếp, vừa có phần phô diễn về hình ảnh. Nghi lễ Đài Loan hiện lên đẹp mắt, dày đặc động tác, phù chú, bùa phép và những đội hình như Bát Gia Tướng, dù thiên về biểu diễn hơn là niềm tin âm ỉ bên trong người hành lễ. Thú vị ở chỗ, chính sự phô diễn đó lại nói lên điều phim muốn nói: khi điều linh thiêng bị đặt trước ống kính, nó rất dễ biến thành một màn diễn, dù người trong cuộc vẫn tin mình đang làm lễ thật.
Đến cảnh đồng cốt và thầy pháp Đài Loan đối mặt với Kuntilanak, mình có cảm giác như đang chứng kiến hai cách hóa giải tai ương nói hai thứ ngôn ngữ khác nhau. Một bên dùng Chung Quỳ, lễ tiễn sát khí, thần chú tiếng Đài và các thủ ấn của Đạo giáo dân gian. Bên kia thuộc về một hệ tín ngưỡng khác hẳn, nơi Kuntilanak không sinh ra từ sợi thòng lọng mà từ cái chết khi sinh nở và nỗi oán hận của người phụ nữ chưa được siêu thoát. Hai bên không thể hiểu trọn nhau, nhưng các nghi thức trừ tà trên màn ảnh vẫn phát huy tác dụng, và đến cuối phim, khán giả vẫn hiểu vì sao câu chuyện phải đi theo hướng ấy.
Dù vậy, phim nghiêng hẳn về phía Đài Loan. Indonesia nhiều lúc chỉ như một lớp màu lạ, chưa được khai thác sâu ngang tầm, và mình nghĩ điều này đáng được nhắc tới, miễn là không vì thế mà bỏ qua phần nghi lễ Đài Loan vốn được phim làm kỹ nhất. Có hai cách hóa giải, nhưng câu chuyện cuối cùng vẫn lấy cách của Đài Loan làm trung tâm để tháo gỡ, và mình thấy điều đó hợp lý vì đó là bản sắc của loạt phim. Nếu có phần tiếp theo, mình mong phim sẽ khai thác sâu hơn sự giao thoa ấy, thay vì chỉ để nữ quỷ phương Nam bước vào sân khấu trừ tà của Đài Loan rồi để sân khấu ấy nắm toàn quyền quyết định.
Do bỏ lỡ các phần trước nên đôi lúc mình hơi lạc nhịp, chủ yếu do chưa nắm rõ quy luật của lời nguyền và sợi thòng lọng, nhưng chưa đến mức mất mạch câu chuyện. Vài cảnh hù dọa thì mình đoán trước được thời điểm, song điều đó không làm mình bớt hứng thú với lớp nghi lễ, vốn mới là lý do mình muốn viết bài này. Thứ níu mình lại là câu chuyện tín ngưỡng xoay quanh nhân vật đem nghi lễ lên mạng, nhiều hơn là việc chấm điểm diễn xuất của từng gương mặt. Wilson Hsu trong vai Gia Mẫn, Vera Chen trong vai Ngọc Lan, Trần Bác Chính trong vai thầy A-Xi và Ferry Salim trong vai thầy Lâm ở phía Indonesia đều hòa vào mạch truyện ấy, như những người buộc phải nói, hoặc phải học cách nói, một thứ ngôn ngữ trừ tà trước một oán hồn khác gốc gác.
Phim có một đoạn giữa phần credit, nên anh chị nhớ ngồi lại thêm một chút trước khi rời rạp nhé.
Nhìn chung, Thòng Lọng Ma: Quỷ Cái Đòi Mạng không hẳn là bộ phim kinh dị khiến mình sợ, nhưng đủ sức cuốn hút nếu người xem chịu dành thời gian cho lớp tín ngưỡng thay vì chỉ chờ cú dọa tiếp theo. Phim dành cho khán giả từ đủ 18 tuổi, đặc biệt hợp với những ai tò mò về nghi lễ dân gian Đài Loan và cách một truyền thuyết Indonesia được đưa vào vũ trụ ấy. Nếu anh chị cũng đến với loạt phim từ phần này như mình, hãy cứ coi các nghi lễ trừ tà và đồng cốt là ngôn ngữ chính của phim, còn Kuntilanak là thứ ngôn ngữ còn lại, đã chạm vào nhưng chưa được chuyển ngữ trọn vẹn.
